Op weg naar Europees zeebaars beheer

Nadat de Europese Commissie in mei 2012 voor het eerst openlijk haar zorgen uitsprak over de neergang van de Europese zeebaars bestanden, en ICES verzocht om tot een kwantitatief advies te komen voor een vangstbeperking, heeft 2013 een stroom van nieuwe inzichten en ontwikkelingen opgeleverd.

De populatie op een absoluut dieptepunt

Om te beginnen, de trieste vaststelling dat de Europese zeebaars populatie met maar liefst 1/3 is afgenomen en dat het huidige bestand het laagst is van de afgelopen 20 jaar. En hoewel overbevissing de voornaamste oorzaak is, krijgen de zeebaars bestanden nog een extra klap, in dit geval van moeder natuur. De relatief strenge winters van afgelopen jaren zorgden voor hoge sterfte van jong zeebaars gebroed, met als gevolg een aantal weinig succesvolle voortplantingsjaren. Het advies van ICES aan de Europese Commissie voor 2014 is een vangstreductie van 36%. Een goed toegankelijke samenvatting van dit advies, specifiek voor de Noordzee gebied vind je hier. De drastische terugval van de zeebaars bestanden hebben veel media aandacht opgeleverd in geheel Europa, van zowel landelijke dagbladen, zoals The Guardian in Engeland tot zo’n beetje alle vissport magazines, websites en blogs.

Van quotum naar beheer

Eindelijk zullen velen zeggen, eindelijk lijkt het nu toch door te dringen dat het volledig misgaat met de zeebaars en dat er nu toch echt iets moet gebeuren. Maar het aloude mantra van een zeebaars quotum lijkt echter verlaten. De EAA (European Anglers Alliance) en de meeste EU lidstaten streven een duurzaam beheer na in plaats van een maximum toegestane vangsthoeveelheid (TAC) die vervolgens weer vertaald wordt in quota per land. In het overzicht van de EU quota 2014  voor de diverse vissoorten ontbreekt de zeebaars, wat door de EAA op haar facebook pagina  op 1 november wordt toegejuicht met de volgende zin: "We are happy that a sea bass TAC is not proposed. EAA prefers - like the majority of EU Member States - that, at this point in time, improved and new technical measures is what is (urgenty) needed to address the decline in sea bass stocks, not a TAC"

De EAA heeft een paper opgesteld met een set van maatregelen die samen de contouren van een Europese zeebaars beheer moeten vormgeven, waaronder onder meer een verbod van de winter visserij in de paaigebieden, sluiting opgroeigebieden, beperking van de fly-shoot visserij en verhoging van de minimum maat.

Dit paper heeft navolging gekregen middels een position paper opgesteld door Sportvisserij Nederland voor de Nederlandse regio. Een goed overzichtsdocument waarin onder  meer het economische belang van de sportvisserij op zeebaars wordt besproken evenals de beheersmaatregelen die SVN nastreeft voor onze regio. De Nederlandse politiek heeft inmiddels positief gereageerd op het lobbywerk van SVN, en de staatssecretaris heeft na kamer vragen gezegd dat er een Nederlands zeebaars beheerplan komt. De position paper van Sportvisserij Nederland is hier op de site van SVN te vinden.

Kijken naar Amerika, maar Europa is complexer

Positieve ontwikkelingen dus die hopelijk eindelijk zullen leiden tot een herstel van de Europese zeebaars stand. Maar helaas is het zover nog lang niet. Er wordt in de diverse betogen voor zeebaars beheer vaak een vergelijking gemaakt met de striped bass in Amerika. De grotere neef van de Europese zeebaars en een meer dan fantastische sportvis. De vergelijkingen met de striped bass gaan dan vaak over succesvol zeebaars beheer, en over de financiële betekenis van de soort als sportvis. Eind jaren ’70 stortte de striped bass populatie volledig in, voor 100% te wijten aan continue overbevissing. De Amerikaanse overheid nam maatregelen en stelde een herstelplan op, waarin onder meer verhoging van de minimum maat, baglimits, quota en een totaal vangstverbod voor diverse gebieden.  Dit leidde tot een zeer succesvol herstel, maar herstel kost tijd, en voordat het zover was waren er vele jaren verstreken.

De vergelijking met de striped bass is inderdaad een goede vergelijking, maar de Amerikaanse situatie was en is veel minder complex dan de Europese situatie met haar diverse nationaliteiten en culturen. Als we even inzoomen op bijvoorbeeld een toon aangevend land als Frankrijk wordt dat snel duidelijk.

Net zoals dat geldt voor de Amerikaanse striped bass, is het financiële belang van de zeebaars als sportvis enorm, en vele malen hoger dan de waarde als commerciële soort. In het genoemde position paper van SVN wordt dit helder uiteengezet. De recreatieve waarde van de zeebaars als sportvis is al erg hoog in Nederland, maar in een zeebaars mekka land als Frankrijk is die nog vele malen groter. Die waarde wordt gevormd door onder meer de verkoop van hengelsport materiaal, sportvis boten, maar ook door professionele zeebaars gidsen die er met klanten op uit trekken om te genieten van deze fantastische hengelsport beleving. En al die zeebaars toeristen moeten eten drinken en slapen, en zorgen voor een boost van de lokale economie.

Deze Franse zeebaarsgidsen vormen de - smalle - top van de moderne zeebaars visserij in Frankrijk; respect voor de soort, kennis en kunde en C&R wordt gepropageerd. Maar zoals gezegd, dit is slechts de smalle top, het overgrote deel van de Franse sportvissers vist nog veelal voor de pan en al dan niet illegale verkoop; ICES geeft niet voor niets herhaaldelijk aan dat het de hoeveelheid zeebaars gevangen door Franse sportvissers niet te onderschatten is.

Een treffende illustratie is een Frans debat dat is gestart door het Franse Ultimate Fishing, de Europese verdeler van tal van top merken en de club achter de roemruchte rode Tenryu hengels. Ultimate Fishing opende een discussie mbt vangst beperkende maatregelen voor sportvissers. Nou, dat hebben ze geweten, zo’n beetje alle Franse sportvisserij federaties en verenigingen keerden zich fel tegen deze ideeën, en Ultimate Fishing zag zich genoodzaakt om allerlei verklaringen te geven over het waarom van deze discussie. Met andere woorden, de Franse sport federaties zijn nog ver af van het inzien dat beperking en beheer niet alleen van de beroepsvisserij moet komen. De stelling name van Ultimate Fishing, dat ook sportvissers een verantwoordelijkheid hebben mbt een gezond zeebaars bestand, kan ik persoonlijk echter alleen maar toejuichen, en dragen hopelijk bij tot een cultuuromslag van een grote groep sportvissers. Jammer dat alleen deze Franse verdeler in de bres lijkt te willen springen en dat de vele andere grote merken en verdelers in Europa niets van zich laten horen.

De sleutel voor effectief Europees beheer ligt in Frankrijk

Velen beschouwen Frankrijk dan wel als het meest toonaangevende land voor de zeebaars sportvisserij, maar in Frankrijk ligt ook de sleutel voor een effectief Europees zeebaars beheer. Die sleutel ligt bij de Franse politiek. Het zijn de Fransen die dwarsliggen om tot een Europees beheerplan te komen, de Fransen willen naar een TAC en quota, waarbij vervolgens de Fransen -gebaseerd op historische vangsthoeveelheden- een groot deel van die quota toegewezen zouden krijgen. De Franse overheid geeft dus nog immer prioriteit aan de commerciële en niet aan de grotere recreatieve waarde van de zeebaars.  

In de Europese politiek ruziën de Fransen hier over met onder meer de Engelsen en Ieren. De Engelsen en Ieren zijn van mening dat het Franse betoog voor een zeebaars TAC en quota niet fair is, ze stellen dat zij al beheermaatregelen hebben genomen (Engeland heeft een verbod ingesteld op het vissen in de opgroei gebieden en in Ierland is zeebaars al hoofdzakelijk een sportvis), en dat het nu de beurt is van Frankrijk om daadwerkelijk effectief beheer te ondersteunen. Er lijkt op dit moment nog geen zicht op een compromis, en ondertussen gaat het massale wegvangen van grote scholen zeebaars gewoon door.

Het is geen vrolijk verhaal voor eenieder die getroffen is door het zeebaars sportvirus, maar we doen er helaas niets aan. Ik ben van nature geen zwartkijker, maar ik zie er op korte termijn niet veel van komen. En als er een Europees zeebaars beheer compromis wordt bereikt, dan is het nog niet gezegd dat dit onmiddellijk in werking treedt. We zullen het de komende jaren met minder baarzen moeten doen, en nadat een politiek compromis is bereikt zal het nog jaren duren voordat herstel merkbaar is. Maar om wat positiever af te sluiten, in 2013 is een breed gedragen inzicht ontstaan in zowel de politiek als in de media dat het zo niet verder kan en dat er echt iets moet gebeuren. En er gaat ook wat gebeuren, zowel op regionaal Nederlands als op Europees gebied, maar de vraag is wanneer....                                         

Het blijft vissen

Vrijwel alle voorgaande jaren vormde het naseizoen, met name de maanden September en Oktober, het absolute hoogtepunt van het zeebaarsseizoen. Volgevreten gretig jagende zeebaarzen, beresterk en in top conditie, die met grote felheid achter je kunstaas aan zitten. Vaak leidde dat tot een geweldige visserij, maar helaas gaat dat dit jaar niet op, althans niet bij mij. Vanaf medio September leek het seizoen letterlijk als een nachtkaars uit te gaan. Mijn Oosterschelde (kant)stekken leken verlaten, en op een enkele baars na volgde blank na blank. En niet alleen bij mij, ‘collega’ sportvissers die zo’n beetje in hetzelfde Oosterschelde gebied actief zijn als ik hadden stuk voor stuk dezelfde ervaring. Nou is het zo dat mijn zeebaars sessies in Oktober gereduceerd zijn tot veelal een enkele sessie in het weekend, maar toch, dat is niet heel veel anders dan andere jaren.

Het is inmiddels bijna November, en hoewel de water temperatuur met zo’n 13 a 14 graden nog prima is, lijkt het toch ver gedaan te zijn. Mijn laatste gevangen baars, nog een die van de oppervlakte kwam,  dateert al weer van zo’n 2 weken terug. En hoewel ik van plan ben om nog een enkele poging te gaan wagen, zou deze baars zo maar eens de laatste van het seizoen geweest kunnen zijn. Tja, ik had het graag anders gezien, maar het is niet anders. Maar niet getreurd, het is maar hobby en ook als je niets vangt zijn een paar uurtjes aan de waterkant een welkome afwisseling van een hele week op kantoor. En ja, blanks horen er ook bij; immers, het blijft vissen.

Slowly

Weinig wind afgelopen weekend, en met name zaterdag viel die ook nog eens regelmatig helemaal weg, zodat de Oosterschelde er uit zag als een grote rimpelloze spiegel. Hmm, tijd voor een subtiele aanpak dus; niet te veel rumoer in het water maken en behoedzaam te werk gaan. Eerlijk gezegd verwachtte ik er niet al te veel van, maar na een paar worpen toch duidelijk wat beweging bij mijn plug, maar geen aanbeet. Even later wederom hetzelfde, ander plugje proberen, maar ook dat gaf geen resultaat.

Nadat dit zich een paar keer herhaalde, de walk-the-dog nog verder vertraagd; tergend langzaam binnen draaien en de plug een dito langzame zig-zag op het wateroppervlak laten maken, met af en toe stop-and-go. De plug wordt dan als een 'net niet dood' aasvisje rustig met de getijde stroom mee gevoerd. Dit bleek de gouden greep, de zeebaarzen vielen de pluggen nu wel aan, en nog behoorlijk agressief ook. Uiteraard was niet alles raak en werden er ook wat baarzen gemist, maar in 2 sessies toch een 7-tal baarzen weten te vangen; 4 van rond de 40cm, 2 exemplaren van circa 50cm en de grootste van het weekend mat 55cm. De vangende plugjes waren de Patchinko 100, een "gemodificeerde" Sammy 100, en de Superspook Jr. 

Een stekje in de luwte

Er stond zaterdag een fiks briesje uit het Noordwesten, bij de stek aangekomen waar ik in eerste instantie van plan was om te gaan vissen, was het me allemaal net wat te ruw.  Een fikse golfslag met witte schuimkoppen op het water. Het verraste me enigszins, het waaide harder dan ik had ingeschat en ik had niet het materiaal meegenomen voor deze condities. Daarom besloten om verder te rijden naar een stek waar ik de wind schuin van achter zou hebben, en dus enigszins in de luwte zou kunnen vissen. Een verschil van dag en nacht bij deze stek, slechts een lichte golfslag en er liep een mooie stroming. 

Na een minuut of 10 een eerste kolk achter de plug, en even later wederom wat kolken, nog geen aanbeet, maar er zat in ieder geval baars. Na een paar keer van plug gewisseld te hebben was het raak, een baars van 50cm op de 'good old' Sammy 100. Op dezelfde plug zouden er nog 2 volgen van zo'n 40cm. Ook diverse missers, maar goed, dat hoort er nu eenmaal bij. Nadat het een kwartiertje stil was volgde nog een baars op de Chihuahua 110, die ver van de kant op de plug klapte. 

Helaas wist ik de grootste van de dag niet te vangen; een lichte rimpeling achter de plug, de aanbeet en vervolgens een gierende molen slip, alsof er een locomotief met mijn plug vandoor ging, geen houden aan. Maar ja, de baars schoot de diepte in, waar de bodem bezaaid ligt met stenen en grove oesterbedden, de lijn schuurt naar alle waarschijnlijkheid langs de scherpe rand en pats, afgelopen, weg baars en weg plug. Tja, daar is helaas weinig tegen te doen. Maar goed, met 4 gevangen baarzen en dito missers, op een stek die niet mijn eerste keuze was, was het toch weer een geslaagde dag. 

Wie het kleine niet eert...

Weer terug van vakantie en de eerste werkweek zit er inmiddels al weer op. Vrijdagavond voor het eerst weer in de gelegenheid om naar de waterkant te rijden voor een (korte) zeebaars sessie. Na een half uurtje gooien een kolkje achter de Patchinko 100, even niets, en vlak bij de kant werd de plug alsnog aangevallen. Even een paar korte snokken en los, maar goed, dit schept in ieder geval wat vertrouwen. Een minuut of 5 later wederom leven in de brouwerij, wat gespetter achter de plug en hangen. Even later een kleine baars aan de kant. Er volgde een half uurtje met regelmatig beet; echter nogal wat missers, maar ook een aantal gelande baarsjes. 

Het begon stilaan te schemeren en de aanbeten namen duidelijk af. De Patchinko werd verwisselt door een Ima Skimmer, en tot mijn verbazing volgde wederom aanbeet na aanbeet; 'verandering van spijs doet eten' was hier zeker van toepassing. Nog even in het donker door gevist, en de aanbeten bleven komen. Ik had geen lampje bij me, en het werd me allemaal net wat te link op de gladde stenen zonder licht, dus uiteindelijk maar gestopt. Al met al een 8-tal baarsjes weten te landen en zeker een 10-tal gemist. Het waren echt allemaal kleinere baarzen, een enkeling tikte de 40cm aan, maar de meesten waren kleiner, de kleinste niet veel groter dan mijn  plug. De vele aanbeten, en de felheid waarmee sommigen van deze baarzen zich op de plug storten maken echter veel goed, al met al een mooie avond gehad met volop actie aan het wateroppervlak. 

Vanmorgen nog met Charles op stap geweest; een 3-tal stekken aangedaan, gevist met zowel duikende als oppervlakte pluggen, echter geen enkele aanbeet gehad. Tja, het kan verkeren.

Met regelmaat een baars

Afgelopen week een paar maal aan de waterkant gestaan, mooie zomeravonden, waarbij het aan het water prima toeven is. Iedere sessie werden wel een of meerder baarzen gevangen, al waren ze niet allemaal even groot. Over het algemeen was er weinig wind, de ene keer iets meer dan de andere. Afhankelijk van de stek, stroming en wind werden diverse pluggen gebruikt. De mooiste zeebaars van afgelopen week, een baars van 63cm, viel voor de Z-Claw van Gan Craft, en zorgde voor een mooi oppervlakte spektakel. Ik heb de Z-Claw al een wat jaartjes in mijn bezit, en zet deze ook zo nu en dan eens in, maar dit was eigenlijk de eerste keer dat ik er mee mooie baars mee wist te verschalken. Uiteraard waren er ook de nodige missers, dat hoort er bij de oppervlakte visserij nou eenmaal bij; zoals bij een sessie samen met Charles, Charles ving een 50+ baars op de Frosty, en voor mij bleef het bij slechts een aantal kolken en missers. 

Vanmorgen vroeg, voor de naderende regen, nog een 2-tal uurtjes gevist; het werd een waar scholenbaars festijn, de scholenbaarsjes storten zich iedere keer als ware kamikazes op de plug, soms zelfs met z'n tweeën tegelijk. Ik weet niet meer hoeveel ik er heb gevangen, ben gewoonweg de tel kwijt geraakt, maar het waren er nogal wat. Al met al een leuke zeebaars week achter de rug. Van mij mag de zomer nog heel lang duren. 

Op de Skimmer

Na eerder deze week een avondje met oppervlaktepluggen in de weer te zijn geweest, wat resulteerde in een aantal kolken en wat missers, besloten om vanavond met de oppervlaktepluggen op herhaling te gaan. Na het werk snel naar huis, snel gegeten en naar de Oosterschelde gereden. Het werd een mooie avond, met 6 gevangen baarzen en een 4-tal missers, en allemaal op de Ima Skimmer. De gevangen baarzen waren tussen de 40 en 45 cm, op een uitzondering na, een uitzondering die er zijn mocht.

Geen kolken en schijnaanvallen van deze zeebaars, maar in een keer boem vol op de plug. Onmiddellijk voel je dat het een krachtpatser van jewelste is; je voelt de power van een grove baars, en zeker met het materiaal waar ik vanavond mee viste. Na een mooie dril waarbij de baars zich zo maar niet gewonnen gaf, werd ze uiteindelijk toch geland. Een pracht exemplaar van 75 cm, voorzichtig gelift met mijn BogaGrip die 11 lbs, oftewel krap 5 kg, aangaf. Nou is mijn BogaGrip verre van een geijkte weegschaal, maar een redelijk goede gewichtsindicatie geeft die zeker. Deze mooie dame was verbluffend snel hersteld van haar avontuur en zwom vrij vlot weer weg toen ik haar in het water hield bij het terugzetten. Het gebuikte materiaal vanavond: Yamaga Blanks Ballistick 81/12 (cw 6-21 gram) icm Shimano Vanquish C3000.